Alerjililer İçin Uygun Evcil Hayvan Seçimi

Alerjisi olan biri de evcil hayvanla yaşayabilir; ancak doğru tür seçimi ve düzenli bir temizlik düzeni şart. Tam anlamıyla "%100 alerji yapmayan" bir hayvan yoktur, çünkü tepkiye yol açan şey tüy değil, tükürük, deri döküntüsü ve idrarda bulunan proteinlerdir. Yine de bu proteinleri daha az yayan türler ve ırklar vardır. Balık, sürüngen gibi tüysüz hayvanlar en güvenli seçenekken, kedi ve köpeklerde belirli ırklar ve iyi bir bakım rutini şikâyetleri belirgin biçimde azaltabilir.

Alerjiye Aslında Ne Sebep Oluyor?

Yaygın inanışın aksine hayvan tüyü tek başına alerjen değildir. Bağışıklık sistemi, hayvanın salgıladığı bazı proteinlere aşırı tepki verir. Kedilerde bu protein ağırlıklı olarak tükürükte ve deri bezlerinde bulunur; kedi kendini yaladıkça tüylere bulaşır, tüyler döküldükçe eve yayılır. Köpeklerde tükürük ve deri döküntüsü (dander) öne çıkar. Kemirgenlerde ve tavşanlarda ise idrar proteinleri en sık suçludur.

Bu proteinler çok hafiftir; havada saatlerce asılı kalır, perdeye, halıya, kumaş koltuğa yapışır. Bu yüzden hayvan odada olmasa bile belirtiler sürebilir. Alerji yönetiminde asıl mesele, bu proteinlerin ev içindeki miktarını düşük tutmaktır.

Hangi Hayvanlar Daha Uygun?

Tüysüz ve pulsuz seçenekler: en düşük risk

Alerjisi ağır olan biri için en rahat başlangıç, deri döküntüsü üretmeyen canlılardır. Akvaryum balıkları bu listenin başında gelir; bakımı öğrenilebilir bir düzen gerektirir ve alerjen açısından neredeyse nötrdür. Tek dikkat edilecek nokta, kuru balık yeminin tozu ve akvaryumda oluşabilecek küf/nem sorunudur; iyi havalandırma ve kapaklı yem saklama bunu çözer. Kaplumbağa ve bazı sürüngenler de benzer şekilde düşük risklidir, ancak bu hayvanlarda hijyen (özellikle salmonella açısından el yıkama) ayrı bir konudur.

Köpeklerde hipoalerjenik denilen ırklar

"Hipoalerjenik evcil hayvan" tabiri en çok köpeklerde kullanılır. Kastedilen şey, az tüy döken ve deri döküntüsünü çevreye daha az yayan ırklardır: poodle (kaniş) ve karışımları, bichon frise, maltese, schnauzer, Portekiz su köpeği, kerry blue terrier gibi. Bu köpeklerin tüyü döküleceğine uzar; bu yüzden düzenli tıraş ve tarama ister. Yani alerjik yükü azaltırken bakım maliyetini artırırlar — evcil hayvan sahipliğinin yıllık maliyetini hesaplarken kuaför giderini de listeye eklemek gerekir.

Kedilerde durum daha zor

Kedi alerjeni köpeğinkine göre daha yapışkan ve daha uzun süre havada kalır. Sibirya kedisi ve Balinez gibi ırkların daha az alerjen ürettiği sık söylenir, fakat bu birey bazında çok değişir. Tüysüz Sphynx ise alerjeni yine üretir; sadece tüyle yayılım azalır, buna karşılık deri yağlanması nedeniyle düzenli banyo ister. Kedi düşünüyorsanız, karar vermeden önce o kediyle birkaç saat aynı ortamda bulunmak en güvenilir testtir.

Kuşlar, tavşanlar ve kemirgenler

Kuşlar tüy tozu (pudra) yayar; sultan papağanı ve bazı papağan türleri bu konuda daha yoğundur, kanarya ve ispinozlar görece daha hafiftir. Kafes altlığındaki toz da tetikleyici olabilir. Tavşan ve kobaylarda hem hayvanın kendisi hem de kuru ot alerjen kaynağıdır; saman alerjisi olan biri için tavşan pek uygun değildir. Yeni başlayan biri, kuş sahibi olmadan önce bilinmesi gerekenleri ve tavşanların yaşam ortamı ihtiyaçlarını okuduğunda bu detayları daha net görür.

Evde Alerjeni Azaltmanın Yolları

• Yatak odasını hayvansız bölge yapın. Günün üçte birini geçirdiğiniz oda temiz kalırsa belirtiler ciddi ölçüde hafifler.
• HEPA filtreli hava temizleyici ve süpürge kullanın. Normal süpürge alerjeni havaya geri savurur.
• Halı, tüylü kilim ve ağır perdeleri azaltın. Sert zemin ve yıkanabilir tekstil çok daha kolay temizlenir.
• Düzenli tarama ve silme. Köpeği mümkünse balkonda veya dışarıda tarayın; kediyi nemli bezle silmek tüydeki proteini azaltır.
• Hayvanla temastan sonra el yıkayın, yüzünüze dokunmadan önce mutlaka.
• Kafes, kum kabı ve altlığı sık değiştirin. İdrar kaynaklı alerjenlerde en etkili önlem budur; kedinin tuvalet eğitimi düzgün oturmuşsa temizlik de kolaylaşır.
• Havalandırma. Günde birkaç kez kısa süreli ama etkili hava değişimi yapın.

Karar Vermeden Önce Yapılacaklar

1. Bir alerji uzmanına gidip tam olarak neye duyarlı olduğunuzu test ettirin. "Kedi alerjisi" sandığınız şey ev tozu akarı olabilir.
2. Düşündüğünüz türle deneme süresi geçirin: bir arkadaşın hayvanıyla, barınakta gönüllü olarak ya da geçici bakım (foster) yoluyla.
3. Hayvanı alm